Giới thiệu

NGỌC ĐƯỜNG – NGỌC TRỤC TRONG THƯ TỊCH HÁN NÔM

 

Theo sách Địa chí Thăng Long – Hà Nội trong thư tịch Hán Nôm. Từ cuối thế kỷ XIX về trước, huyện Ứng Hòa nằm trên địa bàn huyện Chu Diên, quận Giao Chỉ thời thuộc Hán; trên địa bàn huyện Vũ Bình, sau đổi thành huyện Long Bình, rồi lại đổi thành huyện Vũ Bình thuộc Giao Châu từ thời thuộc Ngô đến thời thuộc Đường. Ở các triều đại Đinh – Tiền Lê, vùng đất Ứng Hòa nằm trong đạo Quốc Oai. Đầu đời Lý, Ứng Hòa là phủ Ứng Thiên, năm Thuận Thiên thứ 5 (1014) đổi làm Nam Kinh, thời thuộc Minh đổi làm huyện Ứng Bình thuộc châu Uy Man, nhà Lê đặt lại là phủ Ứng Thiên, năm Gia Long thứ 13 (1814) đổi là phủ Ứng Hòa.

 

Sau khi diệt triều Tây Sơn, vua Gia Long đã đổi phủ Phụng Thiên (vốn là đất đai của kinh thành Thăng Long cũ) thành phủ Hoài Đức và vẫn coi là một đơn vị trực thuộc ngang với trấn tức trực thuộc trung ương mà đại diện là Tổng trấn Bắc Thành. Đến năm Minh Mệnh thứ 12 (1831) tiến hành cải cách hành chính nhà nước, xoá bỏ Bắc Thành (gồm 11 trấn và 1 phủ trực thuộc) ở miền Bắc, chia cả nước ra làm 29 tỉnh trong đó có 15 tỉnh trực thuộc trung ương. Tỉnh Hà Nội ra đời gồm thành Thăng Long, phủ Hoài Đức (trấn Tây Sơn) và ba phủ Ứng Hoà, Thường Tín, Lý Nhân của trấn Sơn Nam.

 

Phủ Ứng Hòa gồm 4 huyện: Sơn Minh (nay là Ứng Hòa), Hoài An (nay là phía nam Ứng Hòa và một phần Mỹ Đức), Chương Đức (Nay là Chương Mỹ – Thanh Oai). Huyện Sơn Minh có 8 tổng, trong đó có tổng Đông Lỗ gồm 12 xã, thôn: (1) Thôn Ngọc Đường, (2) thôn Xuyết Lưu, (3) thôn Tiêu Thiều, (4) thôn Mạnh Tân, (5) thôn Nhân Trai thuộc xã Đông Lỗ; (6) xã Cung Thuế; (7) xã Kim Giang; (8); thôn Đào Xá, (9) thôn Viên Đình thuộc xã Viên Kiều; (10) thôn Mãn Đường, (11) thôn Kim Bồng thuộc xã Ngọc Đường; (12) xã Tu Lễ.

 

Theo tài liệu Danh mục làng xã Hà Nội cuối thế kỷ XIX, phụng biên ngày 18 tháng 2 năm Thành Thái thứ hai (1890), tỉnh Hà Nội có 11 phủ, huyện. Trong đó có huyện Sơn Lãng (đời Trần là huyện Sơn Minh, thuộc Minh đổi làm huyện Sơn Định thuộc châu Uy Man, đời Lê lấy lại tên Sơn Minh thuộc phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng, cuối đời Nguyễn đổi tên là Sơn Lãng.. Huyện Sơn lãng khi đó có 10 tổng, 97 xã thôn. Tổng Đông Lỗ có 12 xã thôn (Ngọc Trục, Nhân Trai…).

Năm 1893, theo Hà Đông xã trang thôn trại bạ, địa bàn Ứng Hòa hiện nay gồm huyện Sơn Lãng có 11 tổng, trong đó Tổng Đông Lỗ (12 xã, thôn): (1) thôn Ngọc Trục, (2) xã Kim Giang, (3) xã Xuyết Lưu, (4) xã Đào Xá, (5) xã Tiêu Thiều, (6) xã Viên Đình, (7) thôn Mạnh Tân, (8) thôn Mãn Xoan, (9) thôn Nhân Trai, (10) xã Kim Bồng, (11) xã Cung Thuế, (12) xã Tu Lễ.

 

Năm 1896, tỉnh lỵ Hà Nội dời đến xứ Cầu Đơ, năm 1902 đổi thành tỉnh Cầu Đơ. Năm 1904, tỉnh Cầu Đơ đổi thành tỉnh Hà Đông. Phủ Ứng Hòa là một trong 10 phủ, huyện của tỉnh Hà Đông. Theo tài liệu Hà Đông toàn tỉnh tổng xã thôn danh sách, thống kê năm 1932 (Bảo Đại nhất nguyên), Phủ Ứng Hòa gồm 11 tổng, trong đó tổng Đông Lỗ có 12 xã (các thôn gọi là xã): (1) xã Ngọc Trục (2) xã Kim Giang, (3) xã Xuyết Lưu, (4) xã Đào Xá, (5) xã Tiêu Thiều, (6) xã Viên Đình, (7) xã Mạnh Tân, (8) xã Mãn Xoan, (9) xã Nhân Trai, (10) xã Kim Bồng, (11) xã Cung Thuế, (12) xã Tu Lễ (thôn Phượng Biền/ Phượng Viền).

 

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Các thôn Kim Giang, Đông Đình, Đào Xá, Viên Đình hợp thành xã Hùng Vương (còn gọi là Đại Bối); Nhân Trai, Ngọc Trục, Mạnh Tân, Xuyết Lưu, Tiêu Thiều hợp thành xã Đông Lỗ… Đến khoảng thời gian từ giữa năm 1946 đến giữa năm 1948, Đào Xá và Viên Đình lại nhập về xã Đông Lỗ.

Tin vừa đọc

Chưa có lịch sử