160 107

Theo cuốn Thần phả đình làng Tông chất ngày xưa (nay là làng Đa chất ), huyện Phú Xuyên, Hà Nội được Viện Hàn lâm Đông các đại học sĩ Thần Nguyễn Bính phụng soạn năm Hồng Đức phúc nguyên niên hiệu Triều Hậu Lê, Lê Anh Tông (Duy Bang). Cách đây trên dưới 440 năm Đức Trung Thành Phả Tế Tối Linh Đại Vương Thượng Đẳng Phúc Thần là vị Thần cao nhất trong các Thần: Thượng Đẳng Thần, Trung Đẳng Thần, Hạ Đẳng Thần. Thần là con ông Đào Công Bột làm quan trong triều, người gốc Ái Châu, thuộc Cửu Giang An Lão làm chức đô trưởng Hoan Châu và kiêm Đô trưởng Quận Hải Dương. Ông Đào Công Bột có vợ cả là bà Phạm Thị Điểm, sống với nhau được 6 năm thì bà Điểm mất. Thời gian này ông chủ trì quận Hải Dương kết duyên với bà Nguyễn Thị Hương 19 tuổi làm thứ thiếp. Bà Hương người gốc Kim Bảng, Lý Nhân là thứ thiếp, nhưng phụ đức kim toàn, nữ dung ư nhân, thần hồng trẩn phượng, trường ngã mỹ nhân, tuyệt lịch thế nhân. Kết duyên với Bột công Bộ trưởng xứng duyên cầm sắt, hòa thanh ý nhạc, hòa hợp ái ân, nhân dân thanh bình phú túc.
Timephoto 20171116 165634

Giờ thìn ngày 10 tháng 2 năm Đinh Mão bà Hương sinh 1 lần được 5 người con trai đều khỏe mạnh, khôi ngô, tuấn tú. Sau 100 ngày, ngài Đô trưởng đặt tên các con: Đệ nhất tên Cư, Đệ nhị tên Hùng, Đệ tam tên Trưởng, Đệ tứ tên Khanh, Đệ ngũ tên Lý. Lúc bấy giờ trong nhân dân đều truyền tụng nhau sự kiện này là: Ngũ thánh giáng trần ( 5 vị thánh xuống trần), cả 5 người con trai của Đô Trưởng đến năm 15 tuổi đều văn võ kiêm toàn, sức khỏe phi thường, cử đỉnh bạt sơn, anh em thường chơi ở nơi sông nước, luyện tập võ nghệ, đặc biệt là có tài bơi lội, chủ về thủy chiến.
Đến năm các con 16 tuổi thì mẹ qua đời. Cùng lúc đó đất nước Văn Lang thời Hùng Duệ Vương có giặc xâm lăng, vốn có sẵn lòng yêu nước, có tài văn võ nên được bố đưa về kinh thành xin nhà Vua cho đi dẹp giặc cứu nước. Đặc biệt là người con thứ ba có tài về sông nước, đánh quân thủy được nhà vua phong cho là Thủy lệnh hầu Tướng quân, chiến đấu ở Sơn Nam lập được nhiều chiến công. Hành cung của Ngài được chốt giữ ở làng Đa Chất, nơi căn cứ đóng quân. Trước đây nơi này là một dải đât cao, xung quanh là cánh đồng lầy lội, là nơi chốt giữ của ải của đất nước về phía Đông vào và từ phía Nam lên, là tiền đồn của phía Ba Vì; từ đây đánh có tiến, thủ có thể giữ. Cũng chính tại nơi đây đã diễn ra nhiều trận chiến đấu ác liệt chống giặc ngoại xâm từ phía Nam lên như giặc Ai Lao; phía Đông và Bắc vào như giặc Ngô, Tần , Tống, Tề. Đáng kể hơn là giặc Thục; giặc Thục cũng là một trong những bộ tộc của người Việt, đã từng chiếm giữ một vùng. Quân vua Hùng gọi là Lạc Việt, chuyên có nghề trồng lúa nước, còn bộ tộc Thục kia là Âu Việt sống bằng nghề săn bắn thú rừng. Quân Thục nhiều lần xâm lấn, quấy nhiễu, làm dân tình đói khổ. Hùng Duệ Vương Triệu Tản Viên Sơn Thánh và Thổ Lệnh Hầu tướng quân đã gặp nhau bàn kế đánh giặc. Tản Viên thống lĩnh 50 đạo sơn thần làm Hữu quân, còn Thổ Lệnh Hầu tướng quân lĩnh 50 đạo quân Tả quân, qua nhiều phen giao chiến đã dẹp tan 30 vạn quân Thục. Từ đó hai bộ tộc Lạc Việt và Âu Việt kết hợp với nhau gọi là Âu Lạc, đó là cơ sở của nước Âu Lạc sau này.
Ngài đã có công thống nhất và xây dựng mở mang đất nước, làm cho đất nước thanh bình, quốc thái dân an, lòng dân phấn chấn. Lúc này nhà Vua dời đô về Cổ Loa, Đông Anh làm nơi ngự trị và tụ hội các quần thần thì Người lại quay về đại bản doanh ở làng Tông Chất. Nơi đây đất lành chim đậu, nơi có con sông Lương chảy qua kết hợp với 2 nhánh sông khác gọi là Ngã ba Lương, nơi đã ghi nhiều chiến tích hào hùng dựng nước và giữ nước. Nơi đây cũng đã có 289 nghĩa quân tình nguyện theo Người đầu quân đánh giặc. Trong đó có 3 tướng người địa phương đã chiến đấu ngoan cường, dũng cảm hy sinh được dân làng lập miếu thờ. Từ bấy giờ đến nay vẫn còn nguyên giá trị mặc dù sự kiện hào hùng ấy cách đây đã trên 2200 năm.
Ngày 10 tháng 6 Ngài mở đại tiệc khoản đãi tướng sĩ, xong việc lúc trời quang mây tạnh, bỗng nhiên sấm chớp ầm ầm, mây đen vần vũ, sóng nước nổi lên cuồn cuộn, giao long thủy thần hiện trên mặt nước. Người biết rằng đã đến lúc phải về với đất trời nên đã quay đầu về đất tổ Phong Châu bái lạy Vua Hùng rồi ung dung bước xuống thuyền Rồng. Sóng lại trào lên, từng cuộn sóng xô lên đưa Ngài về với tiên tổ.
Nơi đây con sông Lương, Ngã Ba Lương đã từng chiến kiến và ghi nhận biết bao chiến tích hào hùng và cũng nơi đây Ngã Ba Lương lại rước Ngài về cõi vĩnh hằng. Nhà Vua vô cùng thương tiếc nên đã phong tặng Người là: TRUNG THÀNH PHẢ TẾ TỐI LINH ĐẠI VƯƠNG THƯỢNG ĐẲNG PHÚC THẦN”. Dân làng Đa Chất đã tự nguyện góp công góp của xây đền thờ Ngài. Vua cấp cho bản địa 30 mẫu 2 sào ruộng làm đất hương hỏa để xuân thu nhị kỳ cúng tế.
Hàng năm cứ đến ngày 10 tháng 6 dân làng mở đại tiệc để ghi nhớ công lao của Người. Qua các triều Vua đều đã ghi nhận công lao đức độ của Người đối với dân với nước. Từ thời Hậu Lê đến cuối triều Nguyễn đã có 11 vị Vua phong sắc 20 lần cho Ngài:
– Vua Cảnh Hưng 03 lần
– Vua Chiêu Thống 01 lần
– Vua Bảo Hưng 01 lần
– Vua Gia Long 01 lần
– Vua Minh Mệnh 01 lần
– Vua Thiệu Trị 04 lần
– Vua Tự Đức 04 lần
– Vua Đồng Khánh 01 lần
– Vua Thành Thái 02 lần
– Vua Duy Tân 01 lần
– Vua Khải Định 01 lần
Trong số 172 nơi thờ phụng Ngài, rất vinh dự cho dân làng thôn ta, Đình làng ta, các kỵ, cụ, cha ông ta đã rước mời được oai linh của Người về đất ta để phụng sự làm Thành Hoàng của làng, mong Ngài che chở cho dân, phù hộ, độ trì cho dân được “ Nhân khang Vật thịnh”, cầu tài đắc tài, cầu lộc đắc lộc; điều lành mang lại, điều dữ mang đi; xây dựng cộng đồng hưng thịnh, ấm no, hạnh phúc; sánh vai với bạn với bè các làng xã xung quanh.
2